Δίνοντας τάχιστα συνέχεια στην ανακοίνωση REPowerEU και στη Διακήρυξη των Βερσαλλιών, η Επιτροπή παρουσίασε χτες ιδέες για συλλογική ευρωπαϊκή δράση με σκοπό να αντιμετωπιστούν τα βαθύτερα αίτια των προβλημάτων της αγοράς αερίου και να διασφαλιστεί η ασφάλεια του εφοδιασμού σε λογικές τιμές για τον επόμενο χειμώνα και τη μετέπειτα περίοδο. Οι ηγέτες θα συνεχίσουν τη συζήτηση σχετικά με τις επιλογές αυτές στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αυτής της εβδομάδας.
Η επίτροπος Ενέργειας, κ. Κάντρι Σίμσον, δήλωσε σχετικά: «Οι παγκόσμιες και ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας διανύουν μια περίοδο διαταραχών, ιδίως μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει δράση γρήγορα για να διασφαλίσει τον ενεργειακό μας εφοδιασμό για τον επόμενο χειμώνα και να μειώσει την πίεση που υφίστανται οι πολίτες και οι επιχειρήσεις μας λόγω των υψηλών λογαριασμών ενέργειας. Οι σημερινές προτάσεις αποτελούν ένα ακόμη βήμα προόδου στις εντατικές μας εργασίες στον τομέα αυτόν.»
Η Επιτροπή υποβάλλει σήμερα νομοθετική πρόταση με την οποία θεσπίζεται υποχρέωση ελάχιστου επιπέδου αποθήκευσης αερίου σε ποσοστό 80 % για τον επόμενο χειμώνα, ώστε να διασφαλιστεί η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, ποσοστό το οποίο θα ανέλθει στο 90 % για τα επόμενα έτη. Για να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες σχετικά με τις συνεχιζόμενες υψηλές τιμές της ενέργειας, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης ανακοίνωση στην οποία καθορίζονται οι επιλογές παρέμβασης στην αγορά σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο και αξιολογούνται τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα κάθε επιλογής.
Οι εταιρικές σχέσεις της ΕΕ με τρίτες χώρες για τη συλλογική αγορά αερίου και υδρογόνου μπορούν να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα και να μειώσουν τις τιμές. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να συστήσει ειδική ομάδα για τις κοινές αγορές αερίου σε επίπεδο ΕΕ. Συγκεντρώνοντας τη ζήτηση, η ειδική ομάδα θα διευκολύνει και θα ενισχύσει την προσέγγιση των προμηθευτών από την ΕΕ σε διεθνές επίπεδο, ώστε να συμβάλει στην εξασφάλιση εισαγωγών σε καλές τιμές πριν από τον επόμενο χειμώνα. Η ειδική ομάδα θα υποστηρίζεται από εκπροσώπους των κρατών μελών στο πλαίσιο μιας διευθύνουσας επιτροπής. Μια κοινή ομάδα διαπραγμάτευσης υπό την ηγεσία της Επιτροπής θα πραγματοποιεί συνομιλίες με τους προμηθευτές αερίου και θα προετοιμάζει το έδαφος για μελλοντικές εταιρικές σχέσεις με βασικούς προμηθευτές, πέραν του ΥΦΑ και του αερίου. Πηγή έμπνευσης αποτελεί η εμπειρία από την πανδημία COVID-19, κατά την οποία η ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ ήταν ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση επαρκών προμηθειών εμβολίων για όλους και όλες.
Νομοθετική πρόταση σχετικά με την εξασφάλιση της αποθήκευσης αερίου για τον χειμώνα
Η Επιτροπή επιτάχυνε τις εργασίες της μετά τη σύνοδο κορυφής των Βερσαλλιών και παρουσίασε σήμερα νομοθετική πρόταση σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη υποχρεούνται να διασφαλίσουν ότι οι δεξαμενές υπόγειας αποθήκευσης αερίου που διαθέτουν θα έχουν πληρωθεί σε ποσοστό τουλάχιστον 80 % της χωρητικότητάς τους έως την 1η Νοεμβρίου 2022, ποσοστό το οποίο θα ανέλθει στο 90 % για τα επόμενα έτη, ενώ θα υπάρχουν ενδιάμεσοι στόχοι για την περίοδο από τον Φεβρουάριο έως τον Οκτώβριο. Οι φορείς εκμετάλλευσης των χώρων αποθήκευσης θα πρέπει να αναφέρουν τα επίπεδα πλήρωσης στις εθνικές αρχές. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρακολουθούν τα επίπεδα πλήρωσης σε μηνιαία βάση και να υποβάλλουν έκθεση στην Επιτροπή.
Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου αποτελούν υποδομές ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού. Μια νέα υποχρεωτική πιστοποίηση όλων των διαχειριστών συστημάτων αποθήκευσης θα έχει ως αποτέλεσμα να αποφευχθούν πιθανοί κίνδυνοι που απορρέουν από εξωτερική επιρροή σε υποδομές αποθήκευσης ζωτικής σημασίας, πράγμα που σημαίνει ότι οι μη πιστοποιημένοι διαχειριστές θα πρέπει να παραιτηθούν από την κυριότητα ή τον έλεγχο των εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου της ΕΕ. Επιπλέον, για να διακόψει μια εγκατάσταση αποθήκευσης αερίου τις δραστηριότητές της, θα πρέπει να διαθέτει άδεια από την εθνική ρυθμιστική αρχή. Για να δοθούν κίνητρα για την επαναπλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου της ΕΕ, η Επιτροπή προτείνει έκπτωση 100 % στα τιμολόγια μεταφοράς με βάση τη δυναμικότητα στα σημεία εισόδου και εξόδου των εγκαταστάσεων αποθήκευσης.
Μέτρα έκτακτης ανάγκης για τις τιμές της ενέργειας και την αποθήκευση αερίου
Από το περασμένο καλοκαίρι η Επιτροπή λαμβάνει μέτρα για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις. Πριν από δύο εβδομάδες, η πρόεδρος κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεσμεύτηκε να παρουσιάσει, έως τα τέλη του μήνα, συγκεκριμένες έκτακτες βραχυπρόθεσμες επιλογές για την αντιμετώπιση του επηρεασμού των τιμών του αερίου από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η Επιτροπή επέσπευσε τις εργασίες της ώστε να ληφθούν υπόψη κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αυτής της εβδομάδας και παρουσίασε σήμερα ανακοίνωση στην οποία περιλαμβάνονται οι εν λόγω επιλογές.
Τα κράτη μέλη έχουν προτείνει διάφορες επιλογές για τη λήψη μέτρων έκτακτης ανάγκης με σκοπό τον περιορισμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, όλες οι προτεινόμενες επιλογές συνεπάγονται κόστος και παρουσιάζουν μειονεκτήματα. Οι βραχυπρόθεσμες επιλογές σχετικά με την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν σε γενικές γραμμές να ομαδοποιηθούν σε δύο κατηγορίες:
Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, δεν υπάρχει μία μόνο εύκολη λύση για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, δεδομένης της διαφορετικής κατάστασης των κρατών μελών όσον αφορά το ενεργειακό τους μείγμα, τον σχεδιασμό της αγοράς και τα επίπεδα διασύνδεσης. Η Επιτροπή παρουσιάζει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των διαφόρων προσεγγίσεων ώστε να εξεταστούν περαιτέρω από τους Ευρωπαίους ηγέτες και είναι έτοιμη να συνεχίσει τις εργασίες της όπως απαιτείται. Ενώ πολλές από τις προαναφερόμενες επιλογές αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα, είναι, ωστόσο, σημαντικό να αντιμετωπιστούν τα βαθύτερα αίτια των σημερινών υψηλών τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, με συλλογική ευρωπαϊκή δράση στην αγορά αερίου.
Η Επιτροπή θα υποβάλει το λεπτομερές της σχέδιο REPowerEU και θα αξιολογήσει επιλογές για τη βελτιστοποίηση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας τον Μάιο, ενώ είναι έτοιμη να προτείνει σχέδιο εξοικονόμησης ενέργειας της ΕΕ. Η Επιτροπή εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο παροχής καθοδήγησης στα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο βέλτιστης χρήσης των στοχευμένων ειδικών ανά χώρα παρεκκλίσεων βάσει της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας.
Ιστορικό
Η «εργαλειοθήκη για τις τιμές της ενέργειας» της Επιτροπής, που παρουσιάστηκε τον περασμένο Οκτώβριο, βοήθησε τα κράτη μέλη να μετριάσουν τις επιπτώσεις των υψηλών τιμών στους ευάλωτους καταναλωτές και εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων σε εθνικό επίπεδο. Στις 8 Μαρτίου η Επιτροπή παρείχε πρόσθετη καθοδήγηση στα κράτη μέλη, επιβεβαιώνοντας τη δυνατότητα ρύθμισης των τιμών για τους τελικούς καταναλωτές σε εξαιρετικές περιστάσεις και καθορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη μπορούν να ανακατανείμουν στους καταναλωτές τα έσοδα που προκύπτουν από υψηλά κέρδη του τομέα της ενέργειας και από την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών. Χτες εγκρίθηκε ένα νέο προσωρινό πλαίσιο κρίσης για τις κρατικές ενισχύσεις, το οποίο επιτρέπει τη στήριξη των επιχειρήσεων που πλήττονται άμεσα ή έμμεσα από τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, με τη μορφή περιορισμένων άμεσων επιχορηγήσεων, στήριξης της ρευστότητας και ενισχύσεων για την αντιμετώπιση της αύξησης του κόστους του αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας.
Στις 10-11 Μαρτίου 2022, στις Βερσαλλίες, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν τη σταδιακή απεξάρτηση της ΕΕ από τις εισαγωγές ρωσικού αερίου, πετρελαίου και γαιάνθρακα το συντομότερο δυνατόν και κάλεσαν την Επιτροπή να υποβάλει έως τα τέλη Μαρτίου σχέδιο για την κατοχύρωση της ασφάλειας του εφοδιασμού και την εξασφάλιση οικονομικά προσιτών τιμών ενέργειας κατά την επόμενη χειμερινή περίοδο. Παράλληλα, οι ηγέτες της ΕΕ δεσμεύτηκαν να εξετάσουν επειγόντως συγκεκριμένες επιλογές, με βάση την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2022, για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας στους πολίτες και στις επιχειρήσεις μας, ιδίως τους ευάλωτους πολίτες και τις ΜΜΕ, μεταξύ άλλων κατά την επόμενη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 24-25 Μαρτίου 2022.